Recensies

De Lage Landen Uit De Kast

b_800_600_0_00_images_artikelfotos_augustus2022_DE_LAGE_lANDEN.png

 

 

DE LAGE LANDEN UIT DE KAST

PINK POWER & POP-MUZIEK

 

auteur:  Filip Moens

categorie: non-fictie

uitgeverij: Ertsberg B 2021

ISBN 978 94 64369 26 7

beoordeeld door: Gerda Sterk

XXX

 

Genderdysforie

Ik neem aan dat niet elke lezer(es) die dit boek in handen krijgt weet wat het woord betekent, maar het is het "onbehaaglijke gevoel omdat er een verschil ervaren wordt tussen het zich man of vrouw voelen en het lichamelijk geslacht waarmee je geboren wordt". Een transgender ervaart het, of hij nu lesbisch, gay, biseskueel, transgender, queer, interseks of aseksueel is (lgbtqia) is. De auteur zal transgender als parapluterm gebruiken en de afkorting beperken tot lgbt om de leesbaarheid te bevorderen.

Pia en May

Heen en weer schuivend tussen Nederland en Vlaanderen stelt hij artiesten voor die uit de kast kwamen, ofwel bij het begin van hun carrière, zoals Pia Beck, ofwel halverwege hun carrière, zoals Will Ferdy. Hun coming out kon heel wat teweeg brengen of juist niets. Vooral de 60+'ers onder ons zullen er velen kennen. Aan het tamelijk dramatische outen van Will Ferdy besteedt de auteur terecht drie bladzijden. Het liedje "Christine" bv. was geschreven met een man in gedachten, maar had in het katholieke Vlaanderen nooit een succes geworden als dat geweten was. Zijn tegenhanger in Nederland is André van Duin. Aan hun verhalen hangt Moens stukjes wetgeving vast, waaruit de onverdraagzaamheid tegenover anders geaard zijn in heel Europa duidelijk wordt. Tegenover Wim Sonneveld stelt hij Luc Appermont en Bart Kaëll. Hoofdstuk 1 eindigt met de vaststelling dat de klassieke tweedeling (man-vrouw, bv.) de werkelijkheid geweld aandoet.

Gilgamesj

Hoofdstuk 2 neemt ons in een vogelvlucht mee op een ontdekkingsreis naar de vroegste uitingen van homoseksualiteit: van 5000 jaar oude grottekeningen, over één van de oudste literaire werken Gilgamesj, de Grieken en Romeinen tot in de moderne tijden. Daar duikt de naam Robert Long op in het midden van de jaren 70. Long was een bijzonder mens. Hij nam geen blad voor de mond als hij  over hypocrisie zong en hij was het boegbeeld van de holebigemeenschap. In Vlaanderen zong Luk Bral even openlijk over "speelse jongens bij elkaar", zij het met minder succes.

Liever lesbies 

Dit is de titel van het derde hoofdstuk gewijd aan vrouwelijke artiesten, al geeft Moens toe dat er méér mannelijke dan vrouwelijke artiesten in zijn boek aanwezig zijn. Hij bespreekt wat er in de maatschappij veranderde en welke invloed dat had op de liedjesteksten. Nederland heeft veel voorbeelden, maar in Vlaanderen was het culturele aanbod voor lesbiennes eerder beperkt.

Emancipatiestrijd

De holebigemeenschap heeft moeten vechten voor haar rechten. Seth Gaaikema wierp zich in wetenschappelijke discussies en kwam zelfs in botsing met Dick Swaab, die beweerde dat hij wel degelijk genderverschillen kon ontwaren in het menselijke brein. Nature or nurture?! Tegenwoordig heeft gelukkig het idee dat homoseksualiteit een ziekte is afgedaan. Een korte paragraaf gaat over: wat weet de wetenschap over pedofilie? De desastreuze aidscrisis met gevolgen voor de regenbooggemeenschap kan niet onvermeld blijven. En eigenlijk het Eurovisiesongfestival ook niet!

Transseksueel of travestiet

"Hun" en "hen" wordt nu geïntroduceerd en dat is beslist wennen: "Hen werd geacht zich als een meisje te gedragen, maar daar was hen snel klaar mee", lezen we op p. 141. Goden veranderden van geslacht, maar dat er een vrouwelijke pausin geweest zou zijn en een doorkijkstoel, wordt als politieke marketing afgedaan. Wél echt is dat er baby's geboren worden met de kenmerken van de twee geslachten, maar een vroeg ingrijpen zou funest zijn. Het is ook aan te raden met veranderingen in gender te wachten tot na de puberteit. Toevallig woon ik vijf lezingen bij die het HV in Antwerpen inricht over genderdysforie en veel van wat Moens schrijft komt ook daar ter sprake, zoals bv. dat een keuze voor het ene of andere geslacht niet altijd stand houdt en kan wisselen. We zagen Stromae in 2013 in een videoclip als half man en half vrouw. Steeds meer mensen beschouwen gender als een taal, een communicatiesysteem.

Darkroom

Dancings, zangwedstrijden, holebibars, sauna's, darkrooms, het zijn allemaal plaatsen waar gelijkgezinden elkaar kunnen ontmoeten. Naarmate we meer in de moderne tijden komen, komen de namen van de artiesten of bands me minder bekend voor. Ferry de Ruiter of Eloy de Jong doen geen bel rinkelen. Blijkbaar worden veel zangers en zangeressen nu uitgekozen op hun mooi uiterlijk, zodat ze bij hetero en homo succes hebben.

Een religieuze praalwagen

Moens kan niet anders dan een paar paragrafen wijden aan de negatieve impact van religieuze gemeenschappen die dan wel de liefde prediken, maar het hebben over een "immanente zonde" of in het ergste geval de holebi vermoorden. Gelukkig zijn er Ramses Shaffy, Kris De Bruyne, Boudewijn de Groot en anderen die de mensen verbinden.

In een nabeschouwing concludeert de auteur dat er al veel vooruitgang geboekt is, maar dat de strijd nog niet gestreden is.

Een bibliografie en een register sluiten af.

We zullen doorgaan

Het boek gaat dus heen en weer tussen weetjes uit de pop-muziek en de strijd om gelijke rechten van de lbgt-gemeenschap.

Heel interessant is de website www.delagelandenuitdekast.be: de auteur is bij Spotify, Youtube enz... op zoek gegaan naar de liedjes die hij vermeldt in het boek. Het is een reden om de soms rebelse teksten van Robert Long nog eens met aandacht te beluisteren.

 

 

 

De Onzichtbaarheid Van De Vrouw

b_800_600_0_00_images_artikelfotos_november2022_Vrouw.png

 

 

DE ONZICHTBAARHEID VAN DE VROUW

VAN DE PREHISTORIE TOT NU

 

auteur:    Marylène Patou-Mathis

categorie: non-fictie

uitgeverij:  Atheneum Polak-Van Gennep  2022

ISBN 978 90 2531345 6

beoordeeld door: Gerda Sterk

XXXX

 

Vrouwen staan een treetje lager dan de man

Deze vaststelling staat al in de inleiding: "Tot halverwege de 20ste e. slingeren zowel wetenschappelijke publicaties als literaire, artistieke en filosofische werken de meest negatieve vrouwenbeelden de wereld in".  Regelmatig wordt Freud geciteerd die zich superieur en beledigend uitlaat over de vrouw. "De hele geschiedenis van de vrouw is geschreven door de man" schreef Simone de Beauvoir. Eer de auteur toekomt aan haar vakgebied, de prehistorie, zal ze uitvoerig aantonen dat de Beauvoir gelijk had. De eerste boeken over prehistorie met de vrouw als onderwerp verschenen pas aan het begin van de 20ste e

"Nee, de prehistorische vrouw stond niet de hele dag de grot te vegen!"

 Pas in hoofdstuk 3 komt Patou-Mathis aan bij de oervrouw, die wetenschappers enkel leren kennen via opgravingen. Het ontdekken van skeletten en voorwerpen was mannenwerk en de interpretatie ervan ook. Zonder goede bewijzen werd er geconcludeerd dat mannen de jagers en de uitvinders waren en de vrouwen hoogstens eten verzamelden. Sinds prehistorie eindelijk een echte wetenschap geworden is, komt dat idee op losse schroeven te staan.

Minderwaardig van Godswege

Uit "heilige" teksten, voornamelijk van joods-christelijke en islamitische oorsprong, wordt het duidelijk dat God zelf de vrouw als tweederangsfiguur op de wereld zette. We weten uit onze gewijde geschiedenis dat Eva uit een rib van Adam gemaakt werd en dat ze vervolgens de hele mensheid in zonde dompelde. Maar ook Boeddha raadt mannen aan uit de buurt van vrouwen te blijven als ze een hoog niveau van kennis en goddelijke zuiverheid willen bereiken.

Hysterie was een typische vrouwelijke ziekte, de middeleeuwer in het Westen dacht zelfs dat zo'n vrouw door de duivel bezeten was.

Menstruatie was een voorbeeld van de onreinheid van het vrouwelijk wezen en daarover waren meerdere godsdiensten het eens.

Schoonheid is een gevaar

Het vrouwenlichaam werd/wordt door mannen beschouwd als een kapitaal, waaraan ze macht en aanzien ontlenen. Daarom is schoonheid een gevaar en moeten vrouwen zich achter een sluier of zelfs méér kledij verstoppen. De schrijfster vertelt het oorspronkelijk verhaal van De Schone Slaapster waarin een verkrachting gebanaliseerd wordt.

Sinds de ontdekking van bv. de rotstekeningen van Lascaux, gaat men ervan uit dat die door mannen getekend zijn, zonder dat er enig bewijs voor is. Er is evenmin bewijs dat het moderne patriarchaat al in de prehistorie bestond.

Onzichtbare vrouwen

Het boek heeft zeker tekortkomingen. Dat vrouwen al sinds mensenheugenis vergeten en achteruit gesteld worden, kan de auteur maar in vogelvlucht beschrijven. De huidige toestand is op Frankrijk toegepast. België bv. voerde het stemrecht pas in 1949 in, dat is nog later dan in Frankrijk. Dat vrouwen weinig vertegenwoordigd zijn in leidinggevende functies, dat de salarissen nog altijd niet gelijk zijn en de waardering evenmin,  geldt zowat voor de hele wereld. Het is jammer dat er geen afbeeldingen zijn opgenomen, terwijl de auteur het dikwijls over afbeeldingen, zoals bv. de Venus beeldjes heeft.

Epiloog

"We staan aan het begin van een revolutie" zo besluit ze en de prehistorische wetenschap speelt een belangrijke rol. Helaas gaat het geweld tegen vrouwen door: in Frankrijk worden jaarlijks 200 000 vrouwen door hun man geslagen en velen sterven als gevolg daarvan. Het patriarchaat is niet "natuurlijk".

 #MeToo is een schokgolf die misschien sneller dan verwacht duidelijk kan maken dat de vrouw niet "van nature" het bezit is van de man, die haar seksualiteit mag controleren en haar tot een leven aan de haard kan verplichten.

 

Een literatuurlijst, namenregister en uitgebreide Noten (méér dan 80 bladzijden) sluiten het boek af. Mijlpalen is een apart hoofdstukje waarin we in jaartallen een overzicht van de menselijke ontwikkelingsgeschiedenis krijgen. De vertaalster rechtvaardigt een paar ingrepen.

 

Raaf - Cultuurgeschiedenis in vogelvlucht

b_800_600_0_00_images_artikelfotos_november2022_Raaf.png

 

 

RAAF

CULTUURGESCHIEDENIS IN VOGELVLUCHT

 

Auteur   Kristof Smeyers

categorie non-fictie

uitgeverij Ertsberg 2022

ISBN 97894 64369 22 9

e-boek  97894 64369 33 5

beoordeeld door : Gerda Sterk

XXXX

 

Raven betekenen onheil

De dag dat Kristof een raaf in de ogen keek, was de dag dat zijn belangstelling voor de grootste zangvogel van de wereld begon en uitgroeide tot dit boek. Dat een wilde vogel u in de ogen kijkt en er sprake is van een duidelijke interactie is heel speciaal. Hij ontdekte dat de geschiedenis van de mensheid doorweven is met die van de raaf, maar helaas niet altijd in de goede zin. Er zijn aanwijzingen dat mens en raaf samen optrokken en van elkaar profiteerden. Odin is altijd vergezeld van 2 raven, Apollo gebruikte de raaf als spion. Maar dan gaat het mis: zowel de Joodse als de christelijke boeken zien vooral een slecht karakter en verbinden hem zelfs met Satan. Het is een vogel van uitersten: hij is de boodschapper van de dood en van het leven. Deze reputatie staat in schril contrast met wat Smeyers weet: de raaf is een verstandig, speels, plaagziek, complex dier.

Zwartkijker

Door de eeuwen heen keken mensen naar raven en dichtten hun menselijke eigenschappen toe. Kristof Smeyers ziet drie gedaantes: hij is een zwartkijker, een poortwachter en een eenzaat.

Noah stuurt een raaf uit, maar het beest komt gewoon niet terug. Op slagvelden was hij een vaste bezoeker. Dat zijn verenkleed blinkend zwart is, wordt al eeuwen beschreven als bepalend voor zijn persoonlijkheid.

Poortwachter

Raven zijn verbonden met kerkhoven en grafstenen. Dat gegeven maakt al honderden jaren deel uit van onze cultuur: hij is de poortwachter tussen twee werelden. Het gekras dat hij soms uitbrengt lijkt van een andere wereld te komen. In Rome zagen de auguren in de onvoorspelbare, speelse vluchten voortekens die voorspoed, verdoemenis, of gewoon slecht weer aankondigden. Hij staat bij vele auteurs symbool voor het onderbewuste.

Ook hier lezen we tussendoor interessante weetjes, gebaseerd op opzoekwerk. Wist je bv. dat "een ravenkoppel een efficiënt aannemersduo is"?

Dankzij hun monogame relatie zijn ze op elkaar ingespeeld. 

Eenzaat

De raaf is een gotische vogel bij uitstek. In talrijke gravures zit hij eenzaam op een tak, altijd in de nabijheid van onheil. In de romantiek komt hij er niet beter af. Caspar D. Friedrich tekent een vrouw die op het punt staat zich van de rotsen te werpen. Een zittende en een vliegende raaf houden haar in het oog, alsof ze weten dat een mens iets gaat doen waaraan zij voordeel hebben. E. A. Poe schreef een gedicht dat we allemaal kennen waarin de raaf de boodschap "Nevermore" krast voor de ongelukkige sterveling en Vondel noemt hem een dief en zelfs een moordenaar van lammetjes. Af en toe plukt Smeyers uit de reeks overleveringen een voorbeeld van een raaf met een goede reputatie. Mensen hielden hem in de 19de eeuw als huisdier. Hij kon zelfs leren "praten".

Vogelvlucht

Verwacht geen mooi chronologisch overzicht, het is eerder een soort "vogelvlucht" met zwenkingen naar links en rechts. Voorbeelden uit de literatuur zijn talrijk, want over geen vogel is zoveel geschreven als over de raaf. Het boek is niet bedoeld als feitelijke beschrijving van wat we weten van deze grote vogel. Informatie wordt je bij tijd en wijle in de schoot geworpen, al dan niet aansluitend bij een verhaal uit onze cultuurgeschiedenis.

Heel dikwijls komt (helaas) het feit terug dat de vogel over bijna de hele wereld zo bejaagd is, dat hij bijna uitgeroeid is. De landbouwer zag de raaf als bedreiging voor zijn oogst en er was een geldelijke beloning voor wie ravenkoppen kon binnen brengen. In Vlaanderen kan je hem/haar met enig geluk nog zien en horen, maar "de herwaardering van de vogel is fragiel", zoals je in het nawoord kan lezen.

Wie door dit boek geïntrigeerd is, vindt een uitgebreide aanvullende leeslijst achteraan.  Mooie zwart-wit (hoe kan het anders?!) afbeeldingen en een prettige stijl loodsen je door dit sympathieke boek.  

 

 

Een kleine filosofie van de zee

b_800_600_0_00_images_artikelfotos_november2022_fILOSOFIE.png

 

 

Een kleine filosofie van de zee

 

auteur: Laurence Devillairs

categorie: non-fictie

uitgeverij De Bezige Bij 2022

ISBN 978 94 031 0682 3

beoordeeld door: Gerda Sterk

XXXX

 

Kleine filosofie

Het woord "kleine" slaat alleen op het formaat van het boekje, want de zee inspireert de auteur tot nadenken over een heleboel aspecten van het dagelijks leven, gaande van liefde, over identiteit tot het bevechten van ongenoegen met een eentonig bestaan.

Sargassozee

Het is niet louter filosofie wat we van dit boekje kunnen opsteken. Wat maakt de Sargassozee zo interessant? Wat betekent de vlag D (Delta) of wat is het verband tussen vlag F (Foxtrot) en het woord "mayday"? En als we het toch over duidelijke hulpkreten hebben, waarom is onze spreektaal nooit zo helder dat we er onze gevoelens expliciet mee uitdrukken? Wanneer was Kaap Bojador niet langer meer het einde van de bekende wereld? En waarom nemen we het ronden van die bekende angstkaap niet als voorbeeld om de angsten in ons leven onder ogen te zien?

Zee of oceaan

Met enige tegenzin a.h.w. geeft Devillairs toe dat er een verschil is tussen een zee en een oceaan, maar met "zee is leven, sterker nog: de zin van het leven" geeft ze aan dat voor haar beschouwingen dit onderscheid niet belangrijk is. Eilanden zijn speciaal. "Ieder van ons is een eiland dat zich verzet tegen de uniforme massa" Er is zelfs een eiland waarvan we minder weten dan van de maan. Wij zijn ook eilanden, wij moeten onszelf zijn, al is geforceerd origineel zijn toch geen doel.

Piraten

Zeerovers, boekaniers, kapers, het zijn de ongekroonde koningen van de zee. In onze jeugd hebben we een romantisch beeld over hen gevormd. Zij zijn waarlijk vrij, denken we. De auteur laat dan de werkelijkheid zien: het enige wat ze wilden was rijk worden. Als ze daartoe dood en verderf moesten zaaien, was dat geen probleem voor hen. En ze bestaan nog! Zowel op zee als in je kantoor krijg je soms te maken met lieden die zich gedragen als niets ontziende piraten om er zelf beter van te worden.

De golven van het leven

Het mooi uitgegeven boekje nodigt uit om het op zak te steken en de toegankelijke teksten nu en dan door te nemen. Dan kunnen we even voor anker gaan en ons niet meer laten heen en weer slingeren door de golven van het leven. De 24 hoofdstukjes manen soms aan tot nederigheid tegenover de weidsheid en de kracht van oceanen, terwijl het hoofdstuk over haaien ons doet nadenken over wat wij met de natuur aanvangen. De meeste teksten zijn evenwel levenslessen. De auteur nodigt ons uit om de inspiratie om beter te leven uit de zee te halen, om schoonheid te zien waar die is, om te dúrven.

De volgende keer dat ik naar Blankenberge ga, neem ik het mee en ga ergens op een duin genieten van haar wijze raad met zicht op zee!

 

 


Opdringerige Gedachten Overwinnen

b_800_600_0_00_images_artikelfotos_november2022_Gedachten.png

 

 

OPDRINGERIGE GEDACHTEN OVERWINNEN

Een gids op basis van cognitieve gedragstherapie bij beangstigende, obsessieve of verstorende gedachten

auteurs: Sally M. Winston & Martin N. Seif

categorie: non-fictie

uitgeverij: Nieuwezijds 2022

ISBN 978 90 5712 571 3

beoordeeld door: Gerda Sterk

XXX

 

Bijna iedereen heeft opdringerige gedachten

maar niet iedereen heeft er last van. Hoofdstuk 1 bespreekt wat opdringerige gedachten kunnen zijn en introduceert drie stemmen. De Bezorgde Stem, de Valse Troost en de Wijze Geest zijn evengoed gedachten. De auteurs leggen uit wat ze verstaan onder die ideeën, omdat ze die in de volgende hoofdstukken zullen gebruiken als ze therapieën voorstellen.

Zal ik nu van het balkon springen?

In hoofdstuk 2 worden uiteenlopende soorten ongewenste gedachten voorgesteld. Ook iemand zonder (zelf)moordneigingen kan denken: wat als ik die man onder de trein duw? Wat als ik zelf onder de trein spring? Minder akelig is de voortdurende twijfel aan een relatie, aan de zin van het leven, aan je seksuele identiteit. Een herinnering aan een traumatische gebeurtenis is "slechts" een gedachte. Piekeren doe je ook met je verstand, verliefd zijn ook, maar we weten allemaal hoe dat impact op het dagelijks leven kan hebben! De auteurs ontkrachten het idee dat wat je denkt ook de persoon zou zijn die je bent.

De auteurs onderbreken hier de tekst met: "Nuttig Feit: Veel van je klachten worden niet veroorzaakt door wat je denkt of voelt maar door hoe je je voelt over en reageert op de dingen die je denkt en voelt".

Nuttige feiten benadrukken regelmatig de hoofdzaken van wat er in dat hoofdstuk uiteengezet wordt.

Mythen en feiten

Een aantal mythen wordt ontkracht, zo o.a. dat je onbewuste geest je bewuste wil kan overheersen, of dat het boodschappen stuurt die je in acht moet nemen, zoals Freud ons wilde doen geloven.

Wat is er mis met mij?

In hoofdstuk 4 wordt ingegaan op veelgestelde vragen, die je misschien niet aan een vriend of vriendin durft te stellen omdat je je schaamt. In het volgende hoofdstuk wordt uitgelegd hoe het brein die opdringerige gedachten creëert, waarbij amygdala, hypothalamus en de vecht-of-vlucht reactie aan bod komen. De auteurs doen dit vanuit een eenvoudig voorbeeld: iemand die je met een "Boe!" doet schrikken en hoe geest en lichaam daarop reageren. 

Therapeuten hielpen niet

Er zitten drie factoren in de weg: de plakkerige geest, paradoxale inspanningen, verstrengeling. Vervolgens zijn er oefeningen en raadgevingen hoe je van ongewenste opdringerige gedachten af kan geraken. De zes stappen zou je kunnen onthouden met een letterwoord dat in de Nederlandse vertaling nog moeilijker te onthouden is dan de stappen zelf: HSAZLG. Vermoedelijk was het oorspronkelijke Engels eenvoudiger.

Het brein veranderen

Het doel van het boek is de manier waarop je brein werkt te veranderen, want je zit opgesloten in een cyclus. Het effectiefste middel is: je doelbewust bloot stellen aan de gedachten (exposure) en er vervolgens vijf stappen op loslaten. Hoe herken je herstel en wat je kan doen als de raadgevingen van dit boek niet werken, zijn de laatste hoofdstukken.

Helpt het?

Ik herkende mezelf niet echt in de beschrijving, dus ben ik gaan kijken naar kritiek die op de Engelse editie van 2017 geleverd werd. Opvallend veel mensen geven het boek 5 sterren en schrijven dat het hen echt geholpen heeft, al geven ze toe dat het proces soms lang kan duren. De lezers voelden zich begrepen, niet gestigmatiseerd en minder angstig, zelfs al na het eerste uur lectuur. De enige kritiek was dat er veel herhalingen in voorkwamen, maar dat valt in het niet bij de dankwoorden van degenen die lijden aan dwanggedachten.

 

80 Duurzame reizen

b_800_600_0_00_images_artikelfotos_november2022_Reizen.png

 

 

80 DUURZAME REIZEN

 

INSPIRERENDE ROUTES WAARVOOR JE NIET HOEFT TE VLIEGEN

 

 

 

auteurs: verschillende schrijvers

non-fictie: reisgids

oorspronkelijke uitgever: Lonely Planet

Uitgever Nederlandse editie: Kosmos, 7de druk 2022

ISBN 978 90 4392 580 8

beoordeeld door: Gerda Sterk

XXXX

 

Duurzaam en zen

De tekst op de achterflap zegt het: "Beleef Europa zonder één keer in het vliegtuig te moeten stappen". Bij elk van de 80 bestemmingen staan dan ook de CO² voetafdruk en het reisbudget. Natuurlijk is het vliegtuig sneller en veelal goedkoper, maar deze Lonely Planet legt het accent op de klimaatvriendelijkheid en op de totaal andere manier van beleving. Een reis per trein, per veerboot, met een plaatselijke bus of per fiets gaat traag en geeft je de kans om bewuster te leven en dat is in deze gejaagde tijden een even groot aandachtspunt als de bezorgdheid om het veranderende klimaat. Het minste dat we van dit boek kunnen zeggen is dat het inspireert!

Ongeveer een week

En kijk, de eerste route gaat over kunst en het is de hogesnelheidstrein van Amsterdam die je naar Parijs brengt via Antwerpen, Gent en Lille. Vertrekpunt: Amsterdam. Daar bezoek je natuurlijk de drie beroemdste musea die allemaal rond het Museumplein liggen. Dan brengt de Thalys je in een uur en 15 minuten naar Antwerpen. Daar bezoek je het huis van Rubens en wil je nog meer, ga dan naar Plantin-Moretus. Je zou gemakkelijk een uitstapje naar Brussel kunnen maken. "Een klein uur reizen" is zelfs wat overdreven tegenwoordig, het kan al sneller. Lille is de laatste halte en ook daar is kunst in overvloed. En waarom niet een dagtocht naar het Louvre in Lens? Het eindpunt van deze suggestie is Parijs, "een gigant op kunstgebied". Vanaf Gare du Nord ga je met de Thalys in 3,5 u weer terug naar Amsterdam en er zijn 11 treinen per dag.

 Co²: 10, afstand: 513 km, overnachtingen: 6, vervoerskosten: 300 €

Bierbedevaart in België

De tweede suggestie is vermakelijk: trein van Brugge naar Antwerpen, Brussel en Parijs en proef overal de lokale biersoorten. In Brugge suggereert men de Brugse Zot, in Antwerpen een Bolleke. In Parijs stelt de L.P. een brouwerij voor. Een daguitstap zou Gent kunnen zijn.

De volgende suggesties zijn heel variabel. Je kan fietsen op de Scilly-eilanden, Britse kathedralen gaan ontdekken, de Glacier Express pakken in Zermatt, en waarom je niet wagen op de historische route van Berlijn naar Moskou?! Berlijn is immers vanuit de meeste steden in Europa te bereiken per trein. In elke stad suggereert de L.P. uitbreidingen. Het boek heeft daarnaast dikwijls aandacht voor specialiteiten qua eten en drinken.

Twee weken of langer

Heb je méér tijd dan een week, dan ligt heel Europa aan je voeten. Je kan Scandinavië op een duurzaam verantwoorde manier gaan ontdekken, je kan van Santiago via Porto naar de Douro  (mooiste spoorwegtraject van Portugal), eilandhoppen in Kroatië d.m.v. talrijke veerboten, fietsen van Londen/Amsterdam/Brussel naar Parijs of omgekeerd en eventueel met de trein weer terug. Mijn favoriet is "De Middellandse Zee". Je kan vanuit heel Europa met de trein naar Barcelona, dan ga je verder naar Montpellier (een dagtochtje naar Nîmes?), naar Marseille (bouillabaisse!), naar Nice (en even naar Cannes?) en je eindigt in Monaco. Vanuit de trein tussen Nice en Monaco heb je een schitterend uitzicht op de zee. Ik zou eraan toevoegen: ga dus aan de rechterkant zitten! De suggestie dat je vanuit Marseille naar de unieke Calanques moet gaan kijken, kan ik uit ervaring bevestigen. De moeite waard! De duur van de treinritten staat erbij en ook hoeveel er per dag rijden. De vervoerskosten worden op 160€ geschat en dat lijkt me aan de lage kant.

Basisgegevens

 Dit boek is te zwaar om mee te pakken. Er staan af en toe herhalingen en foto's die je onderweg niet nodig hebt. De bedoeling is dat je thuis je reis voorbereidt. Je krijgt de basisgegevens over welke treinen wanneer rijden en hoe lang het duurt. Het is ten zeerste aan te raden om de treinritten te controleren wat betreft de uren, de frequentie en de duur van de rit, want dat verandert in heel Europa elk jaar. Een goede website, door kenners aanbevolen is seat61.com en natuurlijk de sites van de spoorwegmaatschappijen zelf. Het boek is zonder meer ideaal om beginnelingen op weg te zetten en gevorderden goesting te geven om weer te vertrekken.

 Een landkaartje geeft een algemene indruk en een schematische tekening schetst de route. Een onmisbaar register sluit het boek af.