Boeken

Stoppen met roken in 87 gedichten van Dimitri Verhulst : een verrassing

b_800_600_0_00_images_artikelfotos_oktober2017_Verhulst-stoppen-met-roken.jpg

"Ik zit uitzichtloos aan mijn tafel
en doe mijn best je niet te schrijven
omdat ik hoop, en halvelings geloof
dat ik ons in leven kan zwijgen.

[…]

Zeg mij dat wij ons kunnen sparen
tot geen van ons twee
er ooit genoeg van krijgt"

Dimitri Verhulst schrijft veel. Romans, verhalen, toneel, libretto's en songteksten, en hij wijdt zich ook - zij het op minder regelmatige tijden - aan de poëzie. Niet direct iets waar we Verhulst mee associëren.

In 2001 verscheen Liefde, tenzij anders vermeld, destijds gebloemleesd door Gerrit Komrij en onlangs nog door Ilja Leonard Pfeijffer in zijn monumentale inventarisatie van de moderne poëzie. Sindsdien werkte hij gestaag voort aan een dossier teksten die een amalgaam vormen van gedichten, liedteksten (o.a. voor Wende Snijders) en de veelgeroemde teksten voor de televisieserie Made in Europe.

In de verzamelbundel Stoppen met roken in 87 gedichten is Verhulst op z’n eerlijkst. Hij moet zich niet verstoppen.  De melancholie wordt versterkt door de serieuze ondertoon, die door zelfspot precies op de juiste momenten net genoeg gekanteld wordt. Doorkijkjes in het wezen van iemand die deelneemt aan het leven, er middenin staat, maar tegelijkertijd een volstrekte buitenstaander is, iemand die zich gewapend heeft met de taal. Het levert een scala aan compacte waar op, krachtige miniverhalen waaruit hunkering, verwondering en ach en wee spreekt.

De bundel vangt aan met een gedicht over het het onvermijdelijke afscheid door al uit elkaar te gaan wanneer het niet moet, om op die manier het weerzien warm te houden, om elkaar in de herinnering te bezoeken, zodat er niet weer die totaalschade ontstaat. De liefde, het leven, de dood, een loer proberen te draaien. Het is tevergeefs, maar wat rest een mens die niet bij de pakken wenst neer te zitten anders?

In Stoppen met roken in 87 gedichten gaat Verhulst toch met het vermakelijke achterwerk bloot. Geen vrijblijvend schrijfsel. De gedichten hebben stuk voor stuk eigenlijk geen ballast maar wel veel bagage. Deze bundel is in alle aanstekelijkheid vrij van koketterie, heel geaard en oprecht. Dat is een grote verdienste. Verhulst verrast hier eigenlijk. 

Dimitri Verhulst – Stoppen met roken in 87 gedichten. Atlas Contact, Amsterdam. 96 blz. € 21,99.

(mas)

 

0
0
0
s2smodern

Jacobs vlucht. Een familiesaga uit de Gouden Eeuw. Longlist Libris Geschiedenis Prijs 2017.

b_800_600_0_00_images_artikelfotos_september2017_image_1334.jpg

'Jacobs vlucht' schildert een intiem en indrukwekkend portret van vier generaties van één familie, op de vlucht vanwege hun geloof. De vader van de oude Jacob Rolandus bekeert zich rond 1560 tot de nieuwe (gereformeerde) godsdienst en moet als gevolg daarvan met zijn vrouw en zoon Jacob vluchten voor Alva.

Jacob blijkt een begaafde jongen die, na studies in Antwerpen en Bazel, een vooraanstaand predikant wordt in Amsterdam. Hij maakt naam als vertaler van de Statenbijbel, de eerste offi ciële Nederlandstalige bijbel.

Jacobs zoon, Timotheus, treedt in zijn voetsporen. Hij is predikant in Ouderkerk aan de Amstel en Boxtel, maar op beide plaatsen maakt hij zich onmogelijk. Kleinzoon Jacob Rolandus bekeert zich als minderjarige tot het katholieke geloof en vlucht op een nacht naar Antwerpen, achternagezeten door zijn vader. Daar treedt hij in bij de jezuïeten en vertrekt als missionaris naar Brazilië. Een ramp die zijn ouders nooit te boven komen.

Craig Harline laat in deze meeslepende familiesaga zien dat het leven in de 'verdraagzame' zestiende- en zeventiende-eeuwse Noordelijke en Zuidelijke Nederlanden veel minder veilig was dan doorgaans wordt aangenomen.

De Libris Geschiedenis Prijs is een initiatief van Historisch Nieuwsblad, Libris, Nederlands Openluchtmuseum, NTR/VPRO, Rijksmuseum Amsterdam en de Volkskrant en bestaat uit een geldbedrag van 20.000 euro. Uit een lijst van meer dan driehonderd historische boeken nomineerde de jury eerder al tien titels voor de longlist. Zaterdag volgde dus de shortlist. Vijf boeken bleven over.

Vantilt Uitgeverij, ISBN 9789460042997, € 24,95

(mas)

0
0
0
s2smodern

Oranje tegen de Zonnekoning. Longlist Libris Geschiedenis Prijs 2017.

b_800_600_0_00_images_artikelfotos_september2017_image_543.jpg

Oranje tegen de Zonnekoning. De strijd tussen Willem III en Lodewijk XIV om Europa. Luc Panhuysen beschrijft het ontstaan en de ontwikkeling van hun relatie

Lodewijk van Frankrijk, bijgenaamd de 'Zonnekoning', droomde ervan de machtigste vorst van zijn tijd te worden. Maar hij stuitte op een taaie prins, de jonge Willem III van Oranje. Lodewijk was een aantrekkelijke verschijning. Willem had een bochel en was berucht om zijn nukkigheid. Lodewijk heerste over het machtigste rijk van Europa, Willem was stadhouder van een landje dat tienmaal zo klein was. In de loop van hun leven ontwikkelde zich tussen deze twee contrasterende persoonlijkheden een intense rivaliteit die het hele continent meesleurde en de tweede helft van de zeventiende eeuw diepgaand heeft beïnvloed.

In Oranje tegen de Zonnekoning beschrijft Luc Panhuysen het ontstaan en de ontwikkeling van hun relatie. Daarbij komen ook de belangrijkste mannen en vrouwen in hun omgeving aan bod. Door de combinatie van 'grote geschiedschrijving' en levensverhalen ontstaat een kleurrijk palet. Panhuysen laat zien hoe tijdloze drijfveren als angst en ijdelheid, en waarden als vrijheid en tolerantie, niet alleen de betrokken personen, maar ook maatschappijen hebben veranderd.

De Libris Geschiedenis Prijs is een initiatief van Historisch Nieuwsblad, Libris, Nederlands Openluchtmuseum, NTR/VPRO, Rijksmuseum Amsterdam en de Volkskrant en bestaat uit een geldbedrag van 20.000 euro. Uit een lijst van meer dan driehonderd historische boeken nomineerde de jury eerder al tien titels voor de longlist. Zaterdag volgde dus de shortlist. Vijf boeken bleven over.

Atlas Contact, 592 pg, 9789045023298, € 34,99.

(mas)

 

0
0
0
s2smodern

Gentenaar Dirk Verhofstadt schrijft de geschiedenis van het liberalisme.

b_800_600_0_00_images_artikelfotos_oktober2017_de-geschiedenis-van-het-liberalisme-e-book.jpg

Neen, het is geen fout. Het is niet Guy, maar Dirk. De filosoof Dirk Verhofstadt kent het liberalisme door en door. Eindelijk is er nu een overzichtelijk historisch werk.

In een kanjer van 560 bladzijden bespreekt Dirk Verhofstadt de bronnen van het liberalisme in Renaissance en Verlichting, de opkomst in de negentiende eeuw en de neergang tijdens het interbellum, een (eerste) wedergeboorte met het Manifest van Oxford en de oprichting van de Liberale Internationale en de Mont Pèlerin Society, de opmars tijdens de jaren 60, en het succes vanaf de jaren 80 tot de eeuwwisseling.

Gentenaars kunnen de voorstelling van dit boek in het Liberaal Archief, gratis bijwonen. De avond wordt op 9 november om 20 uur ingeleid door Minister van Staat Annemie Neyts en professor emeritus Boudewijn Bouckaert, waarna Dirk het boek voorstelt. De avond wordt afgesloten met een gratis drankje.

Waar? Liberaal Archief, 23 KRAMERSPLEINGENT 23 9000 Gent. Aanmelding gewenst : http://www.liberales.be/activiteiten-1/2017/8/29/boekvoorstelling-dirk-verhofstadt

(mas)

 

0
0
0
s2smodern

Het verboden boek. Longlist Libris Geschiedenis Prijs 2017.

b_800_600_0_00_images_artikelfotos_september2017_image_1455.jpg

Het verboden boek. Mein Kampf en de aantrekkingskracht van het nazisme. Mein Kampf: velen hebben er een mening over, vrijwel niemand heeft het gelezen. Sinds het boek in januari 2016 opnieuw in Duitsland verscheen, nadat het zeventig jaar verboden was geweest, is het debat over Mein Kampf weer in volle gang, ook in de Lage Landen.

Is het een goed idee om het opnieuw uit te geven, of is het gevaarlijk om Hitlers denkbeelden te verspreiden? En is Mein Kampf überhaupt de moeite van het lezen waard of is het niets meer dan het haatdragend geraaskal van een psychopaat?

Door onverwachte gebeurtenissen raakte schrijver en historicus Ewoud Kieft verstrikt in wat ooit de bijbel van het nationaalsocialisme was. Hij besloot Mein Kampf minutieus door te spitten, telkens met de vraag in het achterhoofd: waarom hebben miljoenen Europeanen zich hierdoor aangetrokken gevoeld?

De sleutel bleek te liggen in de rechtszaak die in 1924 tegen Hitler werd gehouden en die zijn doorbraak als politicus betekende. In zijn beeldende vertelstijl mengt Kieft scènes uit het spectaculaire Hitler-proces met beschouwingen over de aantrekkingskracht van de ideeën in Mein Kampf – tot op de dag van vandaag –, waarbij hij de confrontatie niet uit de weg gaat.

De Libris Geschiedenis Prijs is een initiatief van Historisch Nieuwsblad, Libris, Nederlands Openluchtmuseum, NTR/VPRO, Rijksmuseum Amsterdam en de Volkskrant en bestaat uit een geldbedrag van 20.000 euro. Uit een lijst van meer dan driehonderd historische boeken nomineerde de jury eerder al tien titels voor de longlist. Zaterdag volgde dus de shortlist. Vijf boeken bleven over.

Atlas Contact, 288 pg, ISBN 9789045030920, € 24,95.

(mas)

0
0
0
s2smodern

Een boek over 'Liberaal christendom'. Een contradicitie?

liberaal-christendom-benjamins-offringa-slob.jpg

De Britse godsdienstsociologe Linda Woodhead pleit voor het serieus nemen van ‘gewone gelovigen’. Doordat journalisten vooral interesse hebben voor de extreme vormen van religie, ontstaat het beeld dat échte religieuzen fundamentalistisch zijn. “Waarom respecteren we de grote groep van gematigde moslims, gemiddelde christenen en nieuwe spirituele gelovigen niet? Liberale, vrijzinnige religie is even echt en krachtig in het vormen van levens als de extremistische variant” volgens Woodhead.

In het licht van haar verzuchting kun je de publicatie van Liberaal christendom begroeten. In deze bundel schetst een groep predikanten en theologen de contouren van een liberale omgang met God, godsdienst en geloof. “In ons theologiseren zoeken we niet naar een objectieve, historische of metafysische waarheid die voor alle eeuwen geldig is” schrijven zij in wat een soort beginselverklaring is maar – typerend genoeg – ‘vertrekpunt’ heet en dat merkwaardigerwijs aan het eind van het boek is opgenomen.

Het boek begint met een plaatsbepaling, waarin Rick Benjamins, één van de redacteuren, de ontwikkelingen schetst om de positie van de liberale theologie in het huidige theologische landschap te markeren. Liberale theologie is een label waarmee men aansluit bij het internationale (Angelsaksische) taalgebruik. Bij ons heet(te) dat vrijzinnigheid. Aandacht voor de ontwikkelingen in de wetenschap, ruimte voor de hermeneutische benadering waarin Bijbel en traditie vrij en onafhankelijk worden uitgelegd, en het belang van de persoonlijke ervaring, zijn kenmerkende karakteristieken. Inmiddels leven we, legt Benjamins uit, in een post-christelijke, post-seculiere en post-theïstische tijd, die om een nieuwe verwoording van het christelijk-liberale perspectief vraagt.

In de verschillende hoofdstukken van dit boek wordt dat  geprobeerd. Een loffelijk streven. Het is belangrijk dat de grote meerderheid van gewone gelovigen en gematigde religieuzen een theologische stem krijgt. Om te laten zien dat er meer is tussen orthodoxie en secularisme en dat het alleszins redelijk is om de christelijke traditie op eigentijdse wijze voort te zetten.

De schrijvers komen uit de kring van de predikantenclub ‘Op Goed Gerucht’ die nu een alliantie is aangegaan met de Vereniging van Vrijzinnige Protestanten. Er is zelfs een nieuwe club uit voortgekomen – Relivant – die tekent voor het eerder genoemde ‘vertrekpunt’. Een beetje gezochte woordspeling, maar voor de initiatiefnemers is het te hopen dat het een sterk merk wordt.

Of de bundel daarbij helpt? Er staat genoeg in dat inspireert, maar ook veel brave theologie. Predikanten zijn vaak lieve mensen. Het wordt zelden echt scherp of wild of werkelijk grensverleggend. Bovendien domineert het dogmatische perspectief. Niet in de zin van dwingende doctrine, maar omdat veel artikelen gaan over de geloofsleer en weinig over de geloofspraktijk. De uitgever heeft vragen klaar staan voor gebruik van het boek in gespreksgroepen (hoe kerkelijk) en in het inleidend hoofdstuk wordt opgegeven van de gemeentetheologie, maar de thema’s die gewone kerkmensen bezig houden, zijn op een opmerkelijke manier afwezig. Laat staan of dit boek belangstelling kan wekken buiten kerkelijke kring.

Geen woord over de islam, over de uitdaging om het christelijk perspectief te hanteren in een multiculturele en multireligieuze omgeving. Geen enkele aandacht voor oecumene, noch voor missionair kerk-zijn in een geseculariseerde context, laat staan voor de nieuwe religieuzen. De klimaatcrisis komt even voorbij, maar in de krap twee pagina’s die daar aan worden gewijd is nog geen begin te bespeuren van een theologische doordenking van het begrip duurzaamheid, of een theologische visie op de economie. De vluchtelingenproblematiek wordt behandeld in een, op aandringen van de uitgever toegevoegd hoofdstuk, maar daarin wordt zo krampachtig gezocht naar een evenwichtige benadering dat we daarin de volgende voor mij verbijsterende passage kunnen lezen: “Respect is vaak ver te zoeken in het vluchtelingendebat. En dat blijft niet bij de schofferingen door populistische politici. Het begint misschien juist aan de andere kant: worden gastheren wel gerespecteerd als gasten zich opdringen? Ongevraagd dienen stromen mensen zich aan en eisen massaal rechten op waarvan onduidelijk is waaraan die zijn ontleend” (p. 221). De conclusie “als er wederzijdse erkenning kan komen voor de verschillende posities, is er hoop op een oplossing zonder verliezers” (223) is bij een dergelijke aanpak dan even vlak en nietszeggend als voorspelbaar.

Liberaal krijgt hier de ongewenste politieke bijklank van een burgerlijke theologie die graag de eigen vrijheid koestert maar waarin bijbelse noties als bevrijding, vrede en rechtvaardigheid van hun radicaliteit zijn ontdaan.

Misschien is het beste compliment voor een boek wel, dat het tegenspraak oproept en uitdaagt om door te denken. Het spoor dat deze theologen uitzetten verdient het om een sterker profiel te krijgen, zodat het echt relevant kan worden. Theologie die gewone, gematigde (redelijke?) gelovigen inspireert en prikkelt om je door het dwarse verhaal van het redelijk-onredelijke Evangelie te laten uitdagen.

Liberaal christendom - Ervaren, doen, denken.
Rick Benjamins, Jan Offringa en Wouter Slob
 
isbn: 978-94-92183-21-7
240 pagina's
Uitgave: gebonden met stofomslag
€ 21,95 

 

0
0
0
s2smodern