• Start
  • Artikels
  • Een bedenking... Sint Maarten is in wezen een lichtfeest.

Cultuur In Beeld zoekt medewerker voor sponsoring te werven.
Hoge vergoeding. Als vrijwilliger of freelance vertegenwoordiger.

Interesse? mail naar: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Vermelding: t.a.v. CIB dienst werking.

Een bedenking... Sint Maarten is in wezen een lichtfeest.

b_450_300_16777215_00_images_artikelfotos_november2017_14925412_1786844318235927_2691023306784554040_n.png
Het feest van Sint Maarten op 11 november, kadert in een reeks van Lichtfeesten die zich uitstrekken tot Maria Lichtmis op 2 februari. Onze redacteur ging op onderzoek...
 
BETEKENIS VAN LICHT. Wanneer mensen in hun leven bedreigd worden, wanneer hen onrecht wordt aangedaan, wanneer dodende machten om zich heen grijpen en hun licht dreigt uit te gaan, dan reageren mensen vaak door samen te komen met lichten allerhande als teken van protest. Bij werkverlies, een gewelddadig overlijden, een natuurramp, een onderdrukking worden er ten teken van protest vuren aangestoken, kaarsen neergezet en fakkels gebrand, vuurwerk afgestoken. Denk aan de vuren bij stakersposten, het verbranden van poppen bij betogingen, het gooien van voetzoekers, fakkeloptochten, massaal branden van kaarsen bij de moord op jonge mensen, bij natuurrampen of bij een aanslag zoals deze op elf september in New York.
 
 
De bestaande lichtfeesten in de vele culturen zijn feesten die mensen blijvend willen waarschuwen voor het levensbedreigende en herinneren aan de vele houdingen die het leven kunnen veilig stellen en in ere houden. Feesten ook waarin de verhalen van de bevrijders worden herinnerd en doorverteld. St-Maarten die protesteert tegen de Romeinse verdrukking en kiest voor de armen. Nicolaas wiens naam letterlijk "bevrijder van, voor het volk" betekent, Jezus van Nazareth wiens Hebreeuwse naam Jehosua "God bevrijdt" betekent. Jezus' volgelingen kiezen voor de minsten, de zwaksten, voor diegenen wiens leven het meest bedreigd is.
 
In onze streken is het feest van Sint Maarten gebaseerd op de herdenking van de christelijke heilige Martinus van Tours. Zijn feest is verbonden met de Keltische en Germaanse gebruiken van onze voorouders. Het staat mede daardoor in een reeks van lichtfeesten waar ook Halloween, Allerheiligen, Sinterklaas en Lichtmis een plaats in heeft. (lees verder na foto)
 
b_450_300_16777215_00_images_artikelfotos_november2017_14956387_1789221601331532_5091781689710530615_n.png
LICHT IS LEVEN. Leven zonder licht is niet voor te stellen. Zonder licht voelen mensen zich onveilig en onzeker. De duisternis wordt ervaren als chaos, dreiging, geheimenis, kwaad. Dan gebeuren er dingen die het daglicht niet verdragen. Omgeven door duisternis hebben mensen geen oriëntatie in hun leven. Alle leven in de natuur, ook het menselijk leven, heeft licht nodig en reageert op licht. Door licht ontplooit leven onstuitbare krachten die zichtbaar worden in en door ontkiemen, uitbotten, groeien, zich vermenigvuldigen en voortplanten, vrucht dragen. Licht is een pertinente grondvoorwaarde om te kunnen leven en van licht zijn ook mensen afhankelijk vanaf het moment dat zij het levenslicht aanschouwen. Het Bijbelse scheppingsverhaal van joden en christenen laat met het licht ook alle leven beginnen. In den beginne was de aarde woest en leeg en duisternis hing over de diepte. En God sprak: "Er moet licht komen" en er kwam licht.
 
Licht is een antwoord op de menselijke zoektocht naar waarheid, zin-verbondenheid en richting.
Primo, het licht scherpt het nauwkeuriger, kritischer waarnemen van wat waar, zinvol en nastrevenswaardig is. De waarheid komt in het licht in z'n ware gedaante aan het licht (cfr. grotallegorie van Plato).
Secundo, Licht geeft warmte en schept gemeenzaamheid. Licht doet mensen samenstromen. Het is een antwoord van verbondenheid (bijvoorbeeld bij een kampvuur) met de omgeving, de mensen, de wereld.
Tertio, het licht verlicht onze levensweg, geeft aan hoe en waar we kunnen gaan, geeft uitzicht, toekomst zoals ons innerlijk licht, een licht dat opgaat, een lichtend voorbeeld.
Licht verwijst naar het nieuwe, naar bevrijding en opstanding, naar het visionaire, het mensoverstijgende, de overkant, de verlichting, het goddelijk licht. (lees verder na foto)
 
b_450_300_16777215_00_images_artikelfotos_november2017_14938221_1784843538436005_7213835970436795844_n.png
DE DATUM VAN 11 NOVEMBER. De datum van 11 november wordt door sommigen verbonden aan het feit dat Martinus van Tours toen begraven zou zijn, na op of omtrent 8 november overleden te zijn. Heel geloofwaardig is dat niet vermits de naamdag van een heilige altijd zijn sterfdag is of de dag van de heiligverklaring. Tenzij er andere sterkere invloeden zijn die de toewijzing zouden kunnen verantwoorden. Zijn gedachtenis wordt herinnerd op het vroegere Keltische Alfmaent, elf november, waar soms ook het slachtfeestgedeelte van Samhain werd gevierd. Vandaar de gebruiken op sommige plaatsen om een varken te slachten (die we in marsepein terug tegenkomen) of een Maartensgans.
 
Elf november staat daarbij ook even ver van Kerstmis af (zes weken) als Aswoensdag van Pasen. Er zijn streken geweest waar de advent oorspronkelijk zes weken duurde. Mogelijk volgde de advent een vóór-christelijke gewoonte om vanaf begin november tot twaalf weken later (2 februari, Licht­mis!) iets met licht te doen in de duisternis. Het rondgaan met Sint Maartenslampionnetjes in diverse streken zou daarop kunnen wijzen.
 
Er is ook de gewoonte om op deze dag met carnaval te beginnen. Al doet Aalst, dé carnavalstad bij uitstek hier niet aan mee. Mogelijk denkt men dan aan de elfde van de elfde, het gekkengetal, maar het zou evengoed kunnen dat deze tijd in de bedding van ons zonnejaar gewoon roept om een herfstcarnaval waarin verkleedpartijen, rondgaan met lampionnetjes en schransfestijnen een soort samenvatting van de oogstvreugde vormen voordat het met de duisternis en de onvruchtbaarheid van de winter menens wordt. We mogen niet vergeten dat er vroeger naast de Vasten die begon op Aswoensdag, er een ook een Kleine Vasten was, die begon met Sint Maarten. Wat carnaval was voor de Grote Vasten, was Sint Maarten voor de Kleine Vasten. (lees verder na foto)
 
download.jpg
 
KELTISCHE GEBRUIKEN IN CHRISTELIJKE FEESTEN. Voor het christendom in onze streken verkondigd werd, beleefden de Kelten en Germanen hun eigen geloof. De christelijke verkondigers vervingen vaak de Germaanse rituelen en feesten door christelijke betekenissen en figuren. Zo kregen oude gewoonten een nieuwe betekenis. Dit gebeurde ook met de oppergod, Wodan, van de Germanen. In vele streken werd Sint Maarten zijn plaatsvervanger. Heel wat oude gebruiken werden verchristelijkt en zijn in de Sint Maartensvieringen terecht gekomen.
 
SINT MAARTENSVUREN. Op sommige plaatsen werden –en worden nog steeds– Sint Maartensvuren gestookt. Aan het begin van de winterperiode waren ze bedoeld als reinigende vuren en om de vruchtbaarheid van veld en vee te bevorderen. Soms werden deze vuren tot aan Driekoningen brandend gehouden. De bijbehorende fakkeloptochten dienden ter ondersteuning van de zon die in deze tijd langzamerhand in kracht afneemt en om boze geesten te verdrijven.
 
SINT MAARTENSTOCHTEN. Later ontstonden uit de fakkel- en vuuroptochten de kinderoptochten met lampions, lantaarns, uitgeholde koolrapen en later pompoenen, foeke- of rommelpot (pot waar overheen een varkensblaas is gespannen). Sterk te vergelijken met vroegere Sinterklaasoptochten en het nieuwjaars en driekoningen zingen van kinderen . De kinderen zingen daarbij Sint-Maartensliedjes in de meestal niet ijdele hoop daarvoor beloond te worden met wat fruit, snoep of geld. De oorsprong gaat terug dat de kinderen uit de betere burgerij wat ze verzamelden, deelden met de kinderen die weinig hadden...
 
Zo'n optocht gaat soms gepaard met de komst van Sint Maarten die te paard te voet of met een koets de stoet of processie voorafgaat of volgt. De klederdracht van Sint Maarten is in Ieper en Aalst, die van een bisschop en uitermate sterk gelijkend met die van Sinterklaas. In Beveren is het een Romeinse officier.
 
(©mas)
 
b_450_300_16777215_00_images_artikelfotos_november2017_22539916_1624666197604303_7271097317468231787_n-2.jpg

Tags: Lichtstoet, Ieper, stad Aalst , Beveren , Sint Maarten , Mechelen , Sinte Metten , lichtfeest

0
0
0
s2smodern